Ouderenmisbehandeling ELZ Waasland

WAT IS OUDERENMIS(BE)HANDELING?

"Onder mis(be)handeling van een ouder persoon (iemand van 60 jaar of ouder) verstaan we al het handelen of nalaten van handelen van al diegenen die in een persoonlijke en/of professionele relatie met de oudere staan, waardoor de oudere persoon (herhaaldelijk) lichamelijke en/of psychische en/of materiële schade lijdt dan wel vermoedelijk zal lijden en waarbij van de kant van de oudere sprake is van een vorm van gedeeltelijke of volledige afhankelijkheid." (Comijs e.a. 1996, p. 18)

We kiezen bewust voor de term ouderenmis(be)handeling en niet voor ouderenmishandeling.
Met de 'BE' willen we benadrukken dat naast opzettelijke mishandeling ook sprake kan zijn van niet bewuste handelingen of nalaten van handelingen die jou verdriet, pijn of kwaad kunnen berokkenen. We vertrekken daarbij steeds vanuit de beleving van de oudere zelf.

 

Er is sprake van ouderenmis(be)handeling indien je:

 

  • 60 jaar of ouder bent.
  • een persoonlijke en/of professionele vertrouwensrelatie hebt met de persoon die je mis(be)handelt.
  • gedeeltelijk of volledig afhankelijk bent van de persoon die je mis(be)handelt. Deze afhankelijkheid kan bestaan op financieelcognitieflichamelijkpsychisch of sociaal vlak. Een combinatie hiervan is ook mogelijk. Van de kant van de pleger kan er ook sprake zijn van een gedeeltelijke of volledige afhankelijkheid naar jou toe.
  • je lichamelijke en/of psychische en/of materiële schade lijdt.

 

De mis(be)handeling dient niet herhaaldelijk te zijn. Dit kan ook een éénmalige handeling of het nalaten van een handeling zijn als dit door jou als mis(be)handeling wordt beleefd.

Let op: Onder ouderenmis(be)handeling valt niet: vormen van criminaliteit gepleegd door personen met wie je geen vertrouwensrelatie hebt, vb. een handtasdiefstal op straat door een onbekende.
Indien vb. je zoon of dochter jou chanteert om geld te krijgen, is dit wel een vorm van ouderenmis(be)handeling. Hier maakt de persoon misbruik van het vertrouwen dat jij in hem of haar stelt.

Mis(be)handeling kan het resultaat zijn van zowel actief (plegen van handelingen) als passief (nalaten van handelingen) gedrag. We spreken over actieve mis(be)handeling indien er schade of lijden ontstaat door het uitvoeren van een bepaalde handeling (bv.: je wordt geslagen, uitgescholden, er wordt geld van je bankrekening afgehaald, ...).
Daarnaast kan mis(be)handeling ook ontstaan door het NIET uitvoeren van een bepaalde handeling (passieve vorm). In dit geval spreekt men van verwaarlozing (bv.: je krijgt niet de nodige medicatie, je krijgt geen (aangepaste) voeding, ...).

Kwaadwillig opzet is geen vereiste om te spreken over ouderenmis(be)handeling. Er wordt immers vertrokken vanuit jouw beleving als slachtoffer en/of de melder om handelingen of het nalaten van handelingen als ouderenmis(be)handeling te duiden. Onkunde, onwetendheid of onmacht kunnen tevens een onderliggende oorzaak zijn van ouderenmis(be)handeling.

Ouderenmis(be)handeling kan in dit geval zowel bewust als onbewust voorkomen. Er is sprake van kwaadwillig opzet indien de pleger 'bewust' een handeling doet die bij jou schade of lijden tot gevolg heeft. Financieel misbruik is heel vaak expliciet met de bedoeling om geld te ontvreemden. In heel wat andere situaties is er evenwel geen kwaadwillig opzet in het spel en is de mis(be)handeling onbewust (vb.: je wordt telkens op een verkeerde manier ondersteund of getransfereerd waardoor je een schouderletsel oploopt).

Er zijn 6 vormen van ouderenmis(be)handeling. We maken een onderscheid in:

  1. Lichamelijke mis(be)handeling
  2. Psychische mis(be)handeling
  3. Financieel en materieel misbruik
  4. Seksueel geweld
  5. Verwaarlozing
  6. Schending van de rechten

Het kan ook zijn dat er meerdere vormen van mis(be)handeling tegelijk aan de orde zijn. Mis(be)handeling komt voor in gradaties, gaande van minder erge tot heel ernstige, soms levensbedreigende, handelingen.

*

VLOCO (VLaams OndersteuningsCentrum Ouderenmis(be)handeling) - voor de hulpverlener

Dit is het rechtstreekse aanspreekpunt voor professionelen die met de problematiek van ouderenmis(be)handeling geconfronteerd worden.

VLOCO beluistert de vraag van de hulpverlener en geeft deskundige informatie en advies met betrekking tot concrete casussen.

Er wordt samen nagedacht welke partners verder betrokken kunnen worden en wie welke rol op zich neemt om het geweld te doen stoppen. VLOCO heeft zelf geen mandaat om tussen te komen in de situatie, maar bekijkt wel samen met jou hoe jij als hulpverlener verder aan de slag kan in de huidige situatie.

Elke melding wordt geregistreerd door VLOCO om meer zicht te krijgen op de prevalentie in Vlaanderen. VLOCO heeft geen enkele juridische bevoegdheid, er kunnen dus geen klachten neergelegd worden.

VLOCO richt zijn telefonische adviesverlening enkel naar professionelen die op de werkvloer te maken krijgen met vermoedens en signalen van ouderenmis(be)handeling.

Burgers (oudere zelf, pleger, bezorgde familieleden…) kunnen niet bij VLOCO terecht. Zij kunnen zich wenden tot Hulplijn 1712.

Wat doet VLOCO ?

VLOCO ouderenmis(be)handeling

*

De Woonzorglijn

geeft informatie en advies en behandelt klachten over residentiële ouderenzorgvoorzieningen. Bewoners van deze voorzieningen, thuiswonende ouderen, hun familie, vrienden of kennissen en ook het personeel kunnen bij de Woonzorglijn terecht met allerhande vragen en klachten over een woonzorgcentrum, een assistentiewoning, een centrum voor kortverblijf of een dagverzorgingscentrum.

U kan de Woonzorglijn bereiken via telefoon (elke werkdag van 9 tot 12 uur) of e-mail, of via dit formulier((opent in nieuw venster)).

De Woonzorglijn werkt samen met de afdeling Woonzorg en Eerste Lijn van het Agentschap Zorg en Gezondheid en met de Zorginspectie. 

*

Naar aanleiding van de Internationale Dag tegen Ouderenmis(be)handeling 15/06 ...

Wekelijks 20 gevallen van ouderenmis(be)handeling gemeld in Vlaanderen

“Het aantal effectieve gevallen ligt wellicht stukken hoger, maar ouderen durven dikwijls niet aan de alarmbel te trekken,” zegt VLOCO. “Omdat ze afhankelijk zijn van de pleger, neigen ze om hun situatie simpelweg te ondergaan.”

Dat blijkt uit gegevens van het Vlaams Ondersteuningscentrum Ouderenmis(be)handeling (VLOCO), de CAW’s (Centra Algemeen Welzijnswerk) en hulplijn 1712.

Het thema onder de aandacht brengen, blijft broodnodig.

Lees het persbericht 

pdf bestandPersbericht VLOCO en partners (352 kB)

pdf bestandcijfermateriaal OMB (493 kB)

pdf bestandInfo OMB (454 kB)

*

Er zijn nog steeds (gratis) stappenplanboekjes voor de hulpverlener en flyers voor de burger, mantelzorger, ... beschikbaar. 

Graag mailtje naar info@elzwaasland.be of jeanique.martens@elzwaasland.be voor meer info. 

09528ef6-fa7e-d358-c2a0-5df44bfb737d.jpg

*

Vivel Ouderenmis(be)handeling webinar sessie

Woensdag, 23 november 2022 om 19u30 - webinar online gratis

Sinds het begin van de COVID-19 pandemie zag hulplijn 1712 het aantal oproepen over kindermishandeling sterk stijgen en het aantal meldingen over partnergeweld zelfs verdubbelen.

VIVEL pleitte nav de eerst COVID golf, via haar 12 puntenplan, voor meer aandacht voor psychosociale ondersteuning en welzijn, en kreeg ook de opdracht om lessen geleerd uit deze crisis mee uit te dragen naar de eerste lijn. Intrafamiliaal geweld is een complex maatschappelijk probleem, dat een gelaagde en multidisciplinaire aanpak vergt.

Verschillende organisaties in zorg- en welzijn ontwikkelden hierrond een kwalitatief aanbod, en zetten op het thema in. In nauwe afstemming met allerlei partners willen we de kennis en competenties van de eerstelijnsprofessionals over intrafamiliaal geweld aanscherpen. Want vroegtijdige detectie en goede samenwerking tussen zorg- en welzijnsprofessionals op het terrein zijn essentieel om zoveel mogelijk slachtoffers te voorkomen of schade te beperken.

Dit doen we via een webinarreeks met 4 praktijkgerichte sessies.

Eén daarvan gaat over Ouderenmi(be)handeling. 

Programma

We starten met een plenaire sessie van Vlaams ondersteuningscentrum voor ouderenmisbehandeling (VLOCO)

Wat is ouderenmisbehandeling?
Wat zijn de signalen, hoe herken je het?
Wat kan jij zelf doen als professional?
Welke zijn de actoren op het terrein die jou kunnen ondersteunen?
Aansluitend splitsen we op in verschillende breakoutrooms, te kiezen bij registratie.

*

De mis(be)handeling van ouderen is een frequent en onderschat fenomeen dat een grote impact heeft op de gezondheid van de oudere. Slechts een fractie wordt herkend en in het kader van de vergrijzing zal deze problematiek enkel toenemen.

Professionals binnen zorg en welzijn kunnen gratis een e-learning volgen die leert ouderenmis(be)handeling (OMB) te identificeren en aan te kaarten. Deze werd ontwikkeld door Domus Medica met de steun van het Agentschap Zorg en Gezondheid.

De e-learning bestaat uit 5 modules en heeft een gemiddelde doorlooptijd van 60 minuten en is vrij beschikbaar voor alle eerstelijnsprofessionals. Artsen die lid zijn van Domus Medica kunnen de e-learning via medicampus volgen en accreditering aanvragen.

https://www.elearnings.domusmedica.be/ouderenmisbehandeling